Üstün Zekalı Çocukların Özellikleri
A-Bedensel
Özellikleri:
Grup olarak, beden yapıları ve sağlık
durumları bakımından yaşıtlarına oranla üstündürler.
Doğumda normal çocuklardan daha ağırdırlar.
Boy ve ağırlık bakımından normal
çocuk grubunun üstündedirler.
Erken yürür ve erken konuşurlar.
Duyu organı bozuklukları, bedensel sakatlık,
diş deformasyonu vb. normal çocuklara göre daha az rastlanır.
Ortalama ölüm yaşı daha yüksektir.
Hastalıklara karşı daha dayanıklıdırlar.
B-Zihinsel
Özellikler:
Çabuk ve kolay
öğrenirler.
Kelime hazineleri çok geniştir, bildikleri kelimeleri
kolaylıkla kullanırlar.
Zihinsel işlemleri kolaylıkla başarırlar.
Genelleme yapmada, ilişkileri görmede, bilgilerin
transferinde, mantıki çağrışımlarda ileridirler.
Soyut fikirlere karşı ilgileri fazladır.
Dikkatleri devamlıdır.
Akademik konularda yaşıtlarından 1 –
2 yıl ileridirler.
Her alandaki okul çalışmalarında normalden
1 – 2 yıl üstündürler.
Sınıf düzeylerinin 1-2 yıl üstündeki kitapları
okumaktan hoşlanırlar ve anlarlar.
Diğer çocukların farkında olmadığı
pek çok alanda bilgi sahibidirler.
Fazla çalışmaya
gerek duymadan, duyduklarını ve okuduklarını uzun zaman belleklerinde tutarlar ve hatırlarlar.
Çok soru sorarlar
ve ilgi alanları geniştir.
Çoğunlukla
okula başlamadan önce okuma – yazma öğrenirler.
Pratik bilgileri
çoktur.
Hazır
cevaptırlar, uyanık ve girgindirler.
C-Sosyal Özellikleri:
Arkadaşları arasında popülerdirler.
Kolayca arkadaşlık kurabilirler. Arkadaşlarını
kendilerinden yaşça 2-3 yaş ileri olanlardan seçerler.
Grup içinde lider olabilirler, başkalarına tabi
olmaktan hoşlanmazlar.
Okula karşı isteklidirler, ders dışı
uğraşılara katılmaktan zevk alırlar.
Ders uğraşılarının yanı sıra,
sosyal uğraşılar, sportif faaliyetler, şiir, hikaye ve resim alanlarında çalışmaktan hoşlanırlar.
Nüktedandırlar, yerinde hikaye ve fıkra anlatmaktan
hoşlanırlar.
Kendilerine ait orijinal ilgileri vardır.
Yeni ve değişik durumlara kolay ve çabuk uyarlar.
ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARIN EĞİTİM VE ÖĞRETİMLERİ İLE İLGİLİ GENEL İLKELER
1- Üstün zekalı çocuklar, normal zekaya
sahip çocuklardan daha süratli öğrendiklerinden, derslerde gereksiz tekrarlardan kaçınılmalıdır.
2- Muhakeme yetenekleri normal çocuklardan
daha üstündür. Fikirler arasındaki ilişkileri kolaylıkla görüp kavradıklarından sınıfta
bu yeteneklerinin gelişmesi için fırsat verilmelidir.
3- Geniş bir kelime hazinesine sahiptirler;
bunları kolaylıkla kullandıklarından sınıf içi çalışmalarda bu özelliğin göz
önünde tutulması gerekir.
4- Kendilerine özgü ilgileri olduğundan,
grupla olduğu kadar, bireysel çalışmalara da önem verilmelidir.
5- Bir konu hakkında bilgi edinmek
için çok şey sorarlar, çok kitap karıştırırlar. Bunun için proje çalışmalarına yer
verilmelidir.
6- Ders uğraşılarında
kuru ve kitaba bağlı bilgilerden çok, geniş gözlem, deney ve araştırmalara yer verilmelidir.
7- Kendi günlük başarıları
onları doyurmadığından, okul içi ve okul dışı çeşitli uyumsuzluklar doğabilir.
Çocuğu doyurmak, tatmin etmek için ders içi ve ders dışı özel uğraşılara yer verilmelidir.
8- Öğrenme yetenekleri normallere göre
daha üstün olduğundan, müfredat programındaki konular genişliğine ve derinliğine zenginleştirilmelidir.
9- Üstün zekalı öğrenciler yaratıcı
yeteneklere sahiptirler. Yaratıcılığın geliştirilmesi için aşağıdaki bilgiler
göz önünde bulundurulmalıdır.
a- Bir problem çözümünde, o problemin çözüm
yolları ile ilgili, çocuklar tarafından ortaya atılan fikirler üzerinde krıtik
yapılmamalıdır.
b- İleri sürdükleri fikirlerin acayipliği
hoş karşılanmalıdır.
c- Ortaya ayılan fikirlerin çoğunda
yarar vardır.
d- Problemlere karşı öğrencilerin
duyguları etkili hale getirilmelidir. (Örnek: Eğer tüm dünyadaki insanlar üç parmaklı olsalardı, ne olurdu?
Gibi.
e- Fikir akıcılığı
teşvik edilmelidir.( Örnek: Bir tuğlanın çeşitli kullanış yerlerini açıklayın.) gibi.
f-
Orijinal fikirleri
teşvik edilmelidir.
g- Problemlerin değişik yollarla
çözümüne fırsat verilmeli ve zemin hazırlanmalıdır.
ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARIN SINIF İÇİ VE SINIF DIŞI ÇALIŞMALARINDA YARATICILIĞI ENGELLEYEN UĞRAŞILARDAN
BAZILARI ŞUNLARDIR:
1-
Belirli bir
uğraşın belirli zaman limitleri içerisinde bitirilmesinin zorunluluğunun belirtilmesi.
2-
Ödevlerin
üst üste yığılması.
3-
Yanlışlarından
dolayı öğrencilerin azarlanması.
4-
Gözlem, araştırma
ve deneylerin gereksizliğine inanılması, bu çalışmaların sınıf uğraşılarında
öneme alınmaması.
5-
Öğrencilerin
bir şeyi olduğu gibi kopya etmeye teşvik edilmesi. (Sevilen bir model ya da yazı en meşhur bir üstadın
eseri bile olsa netice değişmez.)
6-
Yapılan
işte ve ödevlerde gereğinden fazla şekilcilik ve özenti üzerinde durulması.
7-
Akademik konular
için, resim-iş, beden eğitimi ve müzik gibi derslerin feda edilmesi.
Bu günkü İlköğretim ve diğer
okullarda uygulanan müfredat programları hazırlanırken normal çocukların öğrenme kapasitesi göz önünde
tutulduğu için, üstün zekalı çocuklara cevap verememektedir. Programın kapsadığı alanlar ve
konular üstün zekalı çocuklara hafif gelmektedir. Bu nedenle;
a-
Üstün zekalı
çocuklar, konuları yaşıtlarına göre daha çabuk öğrendiklerinden, diğer zamanlarda çeşitli
problemler yaratırlar.
b-
Normal çocuklar
için yapılan sınıf içi tekrarlar bu tip çocukları doyurmaz. Onlar için can sıkıcı bir hal
alır.
c-
Üstün zekalı
çocuklar az bir gayretle sınıf seviyesinin üstünde bir başarı gösterdiklerinden kendi kapasiteleri oranında
çalışma zorunluluğu duymaz, çaba göstermez ve tembel ( atıl ) kalırlar.